Ba ngày tháng Một: lịch Asian Cup 2027 và bài toán thứ tự trận đấu của tuyển Việt Nam

Trang chủ AFC, mục Asian Cup 2027, một bảng lịch thi đấu vừa được đăng tải. Ba dòng thuộc về Việt Nam: gặp UAE ngày 11 tháng 1 lúc 20 giờ 30, gặp Hàn Quốc ngày 15 tháng 1 lúc 17 giờ 30, gặp Yemen ngày 20 tháng 1 lúc 20 giờ 30.

Tôi có một thói quen kỳ quặc là đọc lịch thi đấu trước khi đọc bất kỳ bản tin nào về đội tuyển. Lịch không biết nói dối. Nó không hào hứng, không bi quan, không cần ai tin. Nó chỉ xếp thời gian thành hàng, và với một đội bóng tầm trung, thời gian là thứ duy nhất thực sự nằm trong tay mình.

Người ta gọi tôi là kẻ viết văn trên thềm cỏ. Tôi chỉ biết ghi lại nhịp thở của trái bóng trước khi nó lăn. Lần này, nhịp thở ấy bắt đầu bằng một tệp PDF ba dòng.

Bảng E gồm Hàn Quốc, UAE, Yemen và Việt Nam. Thể thức 24 đội lấy hai đội đứng đầu mỗi bảng cùng bốn đội thứ ba có thành tích tốt nhất, một cấu trúc mở cửa rộng hơn nhiều so với kiểu chỉ lấy đội nhất bảng. Việt Nam không cần một kỳ tích để đi tiếp. Việt Nam cần một kế hoạch.

Trước khi bóng lăn ở Saudi Arabia, thầy trò huấn luyện viên Kim Sang Sik có một cửa sổ tập huấn tháng 11 trên sân Thiên Trường, Ninh Bình, với hai trận giao hữu gặp Đài Bắc Trung Hoa ngày 11 tháng 11 và Kyrgyzstan ngày 15 tháng 11. Cả hai rơi đúng lịch FIFA Days, nên việc VFF triệu tập quân từ các câu lạc bộ V.League không vướng rào cản pháp lý nào. Đó là một chi tiết hành chính, nhưng chi tiết hành chính thường quyết định ai có mặt trên sân.

Ở góc độ quản lý, đây là lần hiếm hoi VFF và ban tổ chức V.League phải ngồi cùng một bàn tính lịch. Một giải quốc nội đang chạy thì việc nhả người cho đội tuyển luôn có giá của nó: câu lạc bộ mất trụ cột, cầu thủ về muộn, và một chấn thương nhỏ ở trận giao hữu vô nghĩa có thể thành vấn đề lớn ở tháng Giêng. Cửa sổ tháng 11 vì thế không còn thuần túy là chuyện chuyên môn.

Song song, một luồng tin khác chảy qua các trang báo: Asian Cup 2027 có thể bị hoãn sang đầu năm 2028, hoặc dời sang UAE, Qatar hay Trung Quốc, vì tình hình an ninh tại Saudi Arabia được mô tả là phức tạp. Mọi khẳng định trong luồng tin ấy đều dựa vào nguồn giấu tên. AFC chưa ra thông cáo nào về việc thay đổi kế hoạch.

Điều đáng bàn nhất trong bảng lịch nằm ở thứ tự. Gặp UAE ở lượt đầu biến trận mở màn ngày 11 tháng 1 thành trận tranh vé trực tiếp cho suất thứ hai, còn gặp Yemen ở lượt cuối trao cho Việt Nam quyền tự quyết bằng chính đôi chân mình. Với một đội bị đánh giá thấp hơn Hàn Quốc và ngang ngửa UAE, việc được chơi trận quan trọng nhất khi còn nguyên vẹn lực lượng có giá trị hơn bất kỳ lá thăm nào.

Trận giữa bảng, ngày 15 tháng 1, mang tính chất khác hẳn. Hàn Quốc là đội mạnh nhất bảng. Mục tiêu hợp lý không phải điểm số, mà là giữ hiệu số bàn thắng bại ở mức chấp nhận được và bảo toàn trụ cột cho trận Yemen. Một thất bại 0-1 có tổ chức khác hẳn một thất bại 0-4 trong cách tính suất vớt.

Có một chi tiết tôi muốn dừng lại lâu hơn: khung giờ. 20 giờ 30 và 17 giờ 30 được mô tả là "thuận lợi" cho khán giả Việt Nam. Nếu đó là giờ Việt Nam, nhận định ấy đúng. Nếu đó là giờ địa phương Saudi Arabia, tức múi giờ UTC+3, thì hai trong ba trận rơi vào đêm muộn ở Việt Nam. Bản công bố không nêu rõ căn cứ múi giờ. Một biên tập viên từng gạt bài của tôi sang một bên với đúng hai chữ quá văn chương, nhưng chính ông lại là người dạy tôi rằng chi tiết nhỏ nhất thường là chi tiết đáng kiểm tra nhất.

Cùng lúc, đội tuyển đang ở giữa một cuộc chuyển giao thế hệ. Những cái tên quen như Nguyễn Quang Hải hay Đỗ Hùng Dũng không còn trẻ, và lớp kế cận chưa chứng minh được khả năng chịu áp lực ở cấp châu lục. Huấn luyện viên Kim Sang Sik phải cân bằng giữa việc giữ uy tín của đàn anh và trao phút cho người mới, trong một cửa sổ chỉ có hai trận.

Và còn một khoảng trống khác. Hai trận giao hữu tháng 11 không mô phỏng được cả UAE lẫn Hàn Quốc. Đài Bắc Trung Hoa gần với hình mẫu khối phòng ngự thấp, Kyrgyzstan gần với mẫu đội Trung Á giàu thể lực. UAE chơi kỹ thuật kiểu vùng Vịnh, Hàn Quốc chuyển đổi trạng thái với tốc độ khác. Cửa sổ tập huấn có thể đang luyện đúng bài cho những đối thủ không có mặt trong bảng.

Trên hết, cấu trúc tấn công của Việt Nam đang neo vào một mũi nhọn nhập tịch. Khi Nguyễn Xuân Son khỏe, đội có điểm tựa để đá trực diện. Khi anh vắng mặt, bài tấn công co lại thành những pha bóng cố định và những đường chuyền dài hy vọng. Anh từng dính chấn thương nghiêm trọng trong màu áo đội tuyển, và lịch sử chấn thương không bao giờ là chuyện đã khép. Một đội chỉ có một phương án ghi bàn thì mọi tính toán về thứ tự trận đấu đều có thể sụp trong một pha va chạm. Một pha chạm bóng là một câu thơ lỡ dở. Trái bóng lăn đi, nhưng người viết thì ở lại.

Giờ đến phần ít ai muốn nghe. Tin đồn hoãn giải đang lan nhanh hơn tốc độ xử lý của nó. Nhưng thứ AFC vừa làm mới là dữ kiện đáng cân: công bố lịch chính thức, mở bán vé, kích hoạt đài truyền hình và nhà tài trợ. Một cơ quan tổ chức không làm chuỗi việc ấy nếu họ tin giải sẽ dời. Chu kỳ kích hoạt bản quyền thường được khóa trước giải 12 đến 18 tháng. Dời giải ở giai đoạn này là một sự kiện đàm phán lại hợp đồng, không phải một thông báo hành chính. Đó là lập luận kinh tế mạnh nhất chống lại tin đồn, và nó không cần đến một nguồn giấu tên nào.

Ngược lại, cũng nên thành thật: nếu an ninh thực sự xấu đi, điều khoản bất khả kháng sẽ được kích hoạt, và khi ấy mọi tính toán về thứ tự trận đấu trở thành giấy lộn. Việt Nam nằm ở phía chịu tác động, không phải phía gánh rủi ro. Chi phí tập huấn tháng 11 nhỏ so với chi phí tổ chức của AFC, nên phần thiệt của Việt Nam là thời gian, không phải tiền.

Một điểm phản trực giác nữa: Hàn Quốc năm 2027 sẽ không còn là Hàn Quốc của thế hệ vàng. Son Heung-min và những người cùng lứa đã bước sang bên kia sườn dốc sự nghiệp. Khoảng cách giữa Việt Nam và Hàn Quốc thu hẹp lại, nhưng không đóng lại. Điều đó khiến trận ngày 15 tháng 1 bớt đáng sợ hơn trên giấy, và cũng dễ đánh lừa hơn trên thực tế.

Tháng 11 vì thế không phải dịp để giành hai chiến thắng giao hữu cho đẹp hồ sơ. Đó là dịp duy nhất để thử một hàng phòng ngự dâng cao trước đối thủ chuyền bóng nhanh, và để tìm người ghi bàn thứ hai. Nếu đến tháng Giêng mà Việt Nam vẫn chỉ có một phương án tấn công, thì việc Yemen nằm ở lượt cuối sẽ chẳng có nghĩa lý gì.

Tôi học cách nghe sân cỏ bằng tim, bởi vì lý trí đã nói quá nhiều lời nhàm. Nhưng lần này, trái tim tôi muốn hỏi một câu rất lý trí: trong hai trận tháng 11, huấn luyện viên Kim Sang Sik sẽ chọn luyện bài cho UAE, hay chọn luyện bài cho chính mình?