Ba ngày sau cúp vàng: Al-Nassr, Postecoglou và bài toán đôi chân mỏi

Sân Al-Awwal Park, Riyadh, một buổi tối thứ Sáu. Ba ngày sau khi nâng cúp Gulf Cup, trên bảng đội hình xuất phát của Al-Nassr vẫn còn hai cái tên vừa chạm tay vào chiếc cúp ấy. Ange Postecoglou không giấu bài: ông chọn Nawaf Boushal và Abdullah Al-Khaibari cho trận derby Riyadh gặp Al-Diriyah, vòng 8 Roshn League. Một câu chuyện bóng đá không bao giờ bắt đầu ở phút thứ nhất — nó bắt đầu từ tờ giấy dán trên tường phòng thay đồ, nơi những cái tên nói nhiều hơn cả một buổi họp chiến thuật.

Đội hình ấy là một lời tuyên bố. Trong khung gỗ là Bento. Bốn hậu vệ: Boushal, Mohamed Simakan, Inigo Martinez, Awad Aman. Ba tiền vệ: Al-Khaibari, Samu Costa, Joao Felix. Ba tiền đạo: Sadio Mane, Cristiano Ronaldo, Kingsley Coman. Trên giấy, đó là sơ đồ 4-3-3 quen thuộc của bóng đá hiện đại. Nhưng giấy không chạy, giấy không mỏi, và giấy cũng không phải trả giá cho một trận chung kết cách đây bảy mươi hai giờ.

Đây là trận derby thủ đô, và Al-Nassr bước vào đó với vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng, 16 điểm sau bảy vòng: năm thắng, một hòa, một thua. Theo dữ liệu Goal.com công bố trước trận, Al-Qadsiah đang hơn họ ba điểm nhưng đã đá nhiều hơn một trận. Khoảng cách ấy mong manh hơn cái cách người ta đọc bảng xếp hạng mỗi sáng thứ Hai. Một chiến thắng, cộng với trận đá bù trong tay, có thể xóa sạch khoảng cách và đổi hoàn toàn câu chuyện của mùa giải.

Ronaldo trở lại sau những ngày ồn ào cùng đội tuyển quốc gia. Báo chí gọi đó là một cuộc khủng hoảng, nhưng ở Al-Awwal Park, người ta chỉ quan tâm anh có đá được hay không. Postecoglou trả lời bằng cách xếp anh vào vị trí trung tâm của hàng công, mũi nhọn cao nhất trong sơ đồ ba tiền đạo. Đó là một lựa chọn của niềm tin, không phải của số liệu — bởi trong tay ông lúc này không có bất kỳ thống kê thể lực nào đủ để chứng minh một cầu thủ đã qua tuổi bốn mươi, vừa bay nửa vòng trái đất, có thể đá chính ở trận derby.

Hàng công của Al-Nassr đọc như một dàn nhạc giao hưởng được xếp bên cạnh một ban nhạc rock. Mane bên trái, Coman bên phải, Ronaldo ở giữa. Ba cái tên ấy cộng lại là hàng trăm trận chung kết Champions League, là những đêm tháng Năm mà tôi từng ngồi trước màn hình với tách cà phê nguội. Vấn đề nằm ở chỗ khác: ba người họ không còn ở đỉnh cao thể lực cùng một lúc. Mane đã qua tuổi ba mươi. Coman là mẫu cầu thủ mà mỗi lần bứt tốc là một lần người hâm mộ nín thở vì đôi chân thủy tinh. Ronaldo, ở tuổi ấy, là một bộ não đặt trong một cơ thể cần được quản lý từng phút.

Joao Felix là mắt xích đáng chú ý nhất trong tờ giấy này. Anh được xếp ở hàng tiền vệ, nhưng cách chơi của anh không thuộc về đó. Anh là một số 10 trá hình, một người lang thang giữa tuyến giữa và tuyến trên, kẻ nhận bóng ở khoảng trống giữa các tuyến. Khi Al-Nassr có bóng, Felix dâng lên ngang hàng với Ronaldo; khi mất bóng, anh phải lùi về để tạo thành tuyến tiền vệ ba người thật sự. Đó là công việc của một người phải chạy gấp đôi — và là công việc mà anh chưa từng được biết đến như một chuyên gia phòng ngự.

Phía sau Felix là Al-Khaibari và Samu Costa, hai người được giao nhiệm vụ che chắn cho bộ tứ hậu vệ. Trên giấy, đó là tuyến đôi của sơ đồ 4-2-3-1. Sơ đồ 4-3-3 trên tờ đội hình có thể biến thành 4-2-3-1 trong pha phòng ngự — một chi tiết mà chỉ khi bóng lăn người ta mới thấy rõ, nhưng nó nói lên rằng Postecoglou đã tính đến việc bảo vệ hàng thủ bằng hai tiền vệ đánh chặn thay vì một tiền vệ trụ duy nhất. Khi Felix dâng cao, Al-Khaibari và Costa phải bù đắp khoảng trống ấy. Khi Felix lùi sâu, hàng công mất đi người kết nối.

Điều đáng nói là Postecoglou không có nhiều lựa chọn để xoay tua. Al-Aqidi vắng mặt vì chấn thương. Al-Amri rời đội vì kiệt sức. Trong một mùa giải mà lịch thi đấu dày như một cuốn sách chưa kịp đọc hết, hai sự vắng mặt ấy nói lên rằng chiều sâu đội hình của Al-Nassr đang bị thử thách đúng vào lúc cần nhất. Tôi đếm giây theo kiểu Nhật Bản — không phải đếm ngược, mà đếm những gì còn lại. Và những gì còn lại trong buổi tối thứ Sáu này là đôi chân của những người vừa chạm tay vào cúp.

Ở đây có một điểm mù mà ký ức tập thể thường bỏ qua. Khi người ta nhìn vào một đội bóng toàn sao, người ta tưởng tượng ra sự thống trị. Nhưng một đội bóng toàn sao là một tập hợp những quỹ đạo khác nhau, những cái tôi khác nhau, những hợp đồng khác nhau. Mỗi bản hợp đồng là một lời chia tay được viết trước — không phải chia tay giữa con người, mà chia tay giữa cầu thủ và phiên bản tốt nhất của chính họ. Al-Nassr đang sở hữu nhiều cầu thủ ở đoạn cuối của những lời chia tay ấy cùng một lúc.

Cách đội bóng này được xây dựng nói lên một triết lý: mua sự nổi tiếng trước, xây sự gắn kết sau. Nhưng bóng đá không vận hành theo thứ tự ấy. Một đội bóng gắn kết có thể đánh bại một đội bóng nổi tiếng bất cứ ngày nào, nếu đội bóng nổi tiếng ấy phải chơi ba trận trong bảy ngày. Ba ngày sau chung kết Gulf Cup, Boushal và Al-Khaibari vẫn đá chính. Đó là một canh bạc của người huấn luyện viên, và cũng là một lời thú nhận rằng ông không có ai khác để thay.

Sự phụ thuộc vào một cầu thủ trung tâm là rủi ro được ghi rõ trên tờ giấy. Nếu Ronaldo không đá được, hoặc đá dưới sức, Al-Nassr mất đi điểm neo của cả hệ thống tấn công. Mane và Coman giỏi trong việc tạo ra cơ hội từ hai biên, nhưng họ cần một người ở giữa để biến cơ hội thành bàn thắng. Khi người ấy là một cầu thủ đã qua tuổi bốn mươi, mỗi trận đấu là một canh bạc nhỏ về thể lực và về cảm giác bóng.

Có một điều mà những người chỉ đọc bảng xếp hạng thường bỏ sót: các chỉ số về kiểm soát bóng, số lần dứt điểm hay chỉ số áp lực không được công bố trong bản tin đội hình trước trận. Điều đó có nghĩa là chúng ta đang đánh giá một đội bóng bằng vẻ ngoài của nó, chứ không phải bằng những gì nó làm được trên sân. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở giải VĐQG Saudi, Al-Nassr thường chơi tốt hơn khi họ kiểm soát bóng ít hơn và chuyển trạng thái nhanh hơn — một nghịch lý mà đội hình toàn sao của họ đôi khi che khuất.

Tối thứ Sáu ấy, khi bóng lăn trên thảm cỏ Al-Awwal Park, điều tôi muốn nhìn không phải là một bàn thắng đẹp. Tôi muốn nhìn xem sau phút thứ bảy mươi, khi đôi chân đã nặng như chì, ai còn đứng vững. Bóng đá không thưởng cho người nổi tiếng nhất; nó thưởng cho người còn đủ sức để chạy thêm một mét. Và đôi khi, một đội bóng được xây từ những cái tên lớn phải học lại bài học nhỏ nhất: rằng sự vĩ đại không nằm ở tờ giấy đội hình, mà nằm ở khả năng chịu đựng những ngày thứ ba, thứ tư, thứ năm liên tiếp.

Khán đài Al-Awwal Park sẽ chật kín người. Sân vắng, nhưng tôi vẫn nghe được tiếng vỗ tay của những người đang ở nhà — những người theo dõi trận derby qua màn hình, những người hiểu rằng một trận đấu ở vòng 8 không quyết định mùa giải, nhưng nó hé lộ bản chất của một dự án. Al-Nassr đang ở đâu trong dự án ấy? Câu trả lời sẽ đến không phải từ cú sút của Ronaldo, mà từ cách Al-Khaibari hít thở ở phút thứ tám mươi lăm.