65,82 tỷ USD quyền truyền thông thể thao: Khi Ngoại hạng Anh chiếm 7,8% và toàn bộ phần còn lại chỉ 1%

Tháng 6 năm 2026. Tôi ngồi trong một quán cà phê nhỏ trên đường Osmeña, Cebu, màn hình laptop hiện lên bản báo cáo Global Media Report 2026 do SportBusiness công bố. Bên cạnh tách cà phê đã nguội, tôi ghi lại hai con số vào sổ tay: 65,82 và 1.

Con số thứ nhất là tổng giá trị quyền truyền thông thể thao toàn cầu trong năm 2026, tính bằng USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Con số thứ hai là phần thị phần mà tất cả các môn thể thao nằm ngoài top 10 cộng lại, tính bằng phần trăm.

Tôi nhớ lại buổi chiều năm 2026 ở sân tập của Global Cebu. Đó là ngày tôi theo dõi Marco Reyes, cậu tiền vệ 16 tuổi ghi 12 bàn sau 15 trận ở giải U-19 quốc gia Philippines. Khi đó, không có thiết bị GPS nào theo dõi từng bước chân của cậu bé. Chúng tôi đếm bằng mắt, bằng sổ tay, bằng những lần bấm đồng hồ bấm giây thủ công. Và bây giờ, tám năm sau, tôi đang đọc một báo cáo nói rằng cả một nền công nghiệp thể thao toàn cầu đang xoay quanh những con số được ghi lại bởi máy móc.

Sự tương phản ấy không phải là hoài niệm. Nó là một câu hỏi.

Báo cáo Global Media Report 2026 của SportBusiness, được trích dẫn lại qua City AM, ghi nhận tổng giá trị quyền truyền thông thể thao toàn cầu đạt 65,82 tỷ USD trong năm 2026. Con số này đánh dấu mức cao kỷ lục trong lịch sử ngành công nghiệp quyền truyền thông thể thao.

Nhưng khi đọc tiếp, tôi nhận ra bức tranh không hề phẳng lặng như tiêu đề "kỷ lục" gợi ý.

Thứ nhất, dự báo cho năm 2027 là 62,2 tỷ USD, giảm 5,5% so với năm 2026, tương đương mức giảm 3,62 tỷ USD. Báo cáo giải thích rằng nguyên nhân chính là yếu tố chu kỳ: năm 2026 có World Cup tại Bắc Mỹ và Thế vận hội mùa đông, hai sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, cộng thêm các hợp đồng truyền thông mới của NBA và UFC. Năm 2027 không có những sự kiện này, nên con số giảm là điều được dự báo trước.

Thứ hai, thị phần của Hoa Kỳ trong tổng giá trị quyền truyền thông toàn cầu đã tăng từ 46% năm 2026 lên 53,9% trong năm 2026. Nói cách khác, hơn một nửa giá trị quyền truyền thông thể thao toàn cầu nằm trong tay thị trường Mỹ.

Thứ ba, Premier League chiếm 7,8% tổng giá trị toàn cầu, tương đương khoảng 5,1 tỷ USD nếu tính theo tỷ lệ trực tiếp. Đây là giải bóng đá câu lạc bộ có giá trị quyền truyền thông cao nhất hành tinh, theo dữ liệu của báo cáo.

Và thứ tư, con số khiến tôi phải dừng lại: tất cả các môn thể thao nằm ngoài top 10 cộng lại chỉ chiếm khoảng 1% thị phần, tương đương khoảng 0,66 tỷ USD.

Tôi đã ngồi im khá lâu trước con số cuối cùng này.

Khi tôi bắt đầu làm nghề phóng viên theo chân các đội trẻ vào năm 2026, ngành công nghiệp quyền truyền thông thể thao còn ở một giai đoạn hoàn toàn khác. Các đài truyền hình quốc gia là những người mua chính, và các giải đấu nhỏ vẫn có chỗ đứng trong khung giờ vàng. Ba mươi năm sau, bức tranh đã thay đổi đến mức khó nhận ra.

Tôi đào số liệu như đào tầng trầm tích: lớp nào cũng có xương cốt của một câu chuyện.

Lớp trầm tích đầu tiên là sự tập trung hóa cực đoan. Khi Hoa Kỳ chiếm 53,9% tổng giá trị, và Premier League một mình chiếm 7,8%, điều đó có nghĩa là chỉ một vài thực thể tinh hoa đang nắm giữ phần lớn chiếc bánh. NBA, UFC, World Cup, Premier League – bốn cái tên này đã đủ để giải thích phần lớn mức tăng trưởng kỷ lục của năm 2026.

Để so sánh: Premier League một mình có giá trị quyền truyền thông gấp khoảng tám lần toàn bộ phần còn lại của các môn thể thao nằm ngoài top 10 cộng lại. Tám lần. Đó là mức độ tập trung mà tôi chưa từng thấy trong suốt 32 năm quan sát ngành.

Lớp trầm tích thứ hai là sự dịch chuyển trọng tâm về phía Bắc Mỹ. Thị phần của Mỹ tăng từ 46% lên 53,9% trong vòng bốn năm. Điều này phản ánh một thực tế: các giải đấu thể thao toàn cầu, bao gồm cả bóng đá, đang ngày càng phụ thuộc vào thị trường truyền thông Mỹ để tối đa hóa giá trị hợp đồng. Các chuyến du đấu hè của các câu lạc bộ châu Âu tại Mỹ, việc điều chỉnh khung giờ thi đấu để phù hợp với khán giả Mỹ, và sự xuất hiện ngày càng nhiều của các nền tảng streaming Mỹ trong các phiên đấu giá quyền truyền thông – tất cả đều là hệ quả của xu hướng này.

Lớp trầm tích thứ ba, và có lẽ là lớp quan trọng nhất đối với tôi với tư cách một người theo dõi bóng đá trẻ, là hệ quả của sự tập trung này đối với các giải đấu nhỏ và các chương trình đào tạo trẻ.

Khi tôi còn làm việc tại Philippines, tôi từng chứng kiến cảnh các học viện bóng đá trẻ phải đóng cửa vì thiếu kinh phí. Nguồn tài chính của họ đến từ đâu? Từ tài trợ của địa phương, từ các giải đấu nhỏ, từ bản quyền truyền thông của các giải quốc nội. Khi dòng tiền quyền truyền thông bị hút về phía các giải đấu lớn, các giải nhỏ mất đi nguồn thu quan trọng nhất, và hệ quả trực tiếp là các học viện trẻ – nơi sản sinh ra những cầu thủ tương lai – bị bỏ lại phía sau.

Con số 1% không chỉ là một thống kê. Nó là số phận của hàng nghìn đứa trẻ đang tập bóng ở những nơi không có camera, không có GPS, không có màn hình LED.

Ở Cebu, không có màn hình LED, nhưng mỗi bước chân đều đếm được.

Có một góc nhìn mà tôi cho rằng đang bị bỏ qua trong cách đưa tin về báo cáo này: bản chất chu kỳ của mức tăng trưởng kỷ lục năm 2026.

65,82 tỷ USD là một con số ấn tượng. Nhưng nếu nhìn kỹ vào cấu trúc của nó, phần lớn mức tăng đến từ hai sự kiện thể thao có tính chu kỳ: World Cup và Thế vận hội mùa đông. Đây là những sự kiện chỉ diễn ra bốn năm một lần. Năm 2027 không có chúng, và dự báo giảm 5,5% là hệ quả trực tiếp.

Điều này có nghĩa là mức kỷ lục của năm 2026 không phản ánh sự tăng trưởng bền vững của toàn ngành. Nó phản ánh một sự trùng hợp của lịch thi đấu.

Từng nghĩ dữ liệu là tất cả; giờ tôi biết dữ liệu chỉ là tấm bản đồ in trước mùa giải.

Vấn đề thứ hai nằm ở cách các bên liên quan – đặc biệt là các tổ chức nắm giữ quyền truyền thông và các đơn vị công bố báo cáo – có động cơ để duy trì cách đóng khung "kỷ lục" cho câu chuyện. Một tiêu đề "kỷ lục" có giá trị thương mại cao hơn nhiều so với một tiêu đề "thị trường đang tập trung hóa và phần đế đang bị bóp nghẹt". Việc đặt con số giảm 5,5% ở cuối bài, sau khi đã gây ấn tượng bằng con số 65,82 tỷ USD, là một kỹ thuật đóng khung điển hình.

Vấn đề thứ ba, và đây là điểm tôi muốn nhấn mạnh nhất: sự tập trung hóa không chỉ là vấn đề của các giải đấu nhỏ. Nó là vấn đề của toàn bộ hệ sinh thái bóng đá, bao gồm cả bóng đá trẻ.

Khi tiền chảy về một số ít thực thể, hệ thống đào tạo trẻ ở các khu vực ngoại vi – Đông Nam Á, châu Phi, Nam Mỹ, các vùng nông thôn châu Âu – bị thu hẹp. Các câu lạc bộ nhỏ không có tiền để duy trì học viện. Các giải đấu trẻ không có tiền để tổ chức. Các huấn luyện viên trẻ không có lương để sống. Và cuối cùng, những đứa trẻ tài năng nhất bị buộc phải rời bỏ quê hương để tìm cơ hội ở những nơi có tiền.

Tôi đã thấy điều này xảy ra ở Philippines. Tôi đã thấy nó xảy ra ở Việt Nam. Và tôi biết nó đang xảy ra ở khắp mọi nơi.

Đại dịch dạy tôi rằng dữ liệu có thể nói dối, còn con người thì luôn thành thật.

Con số 65,82 tỷ USD là thật. Con số 1% cũng là thật. Và câu hỏi mà tôi mang theo sau khi đọc xong báo cáo là: liệu một ngành công nghiệp thể thao toàn cầu có thể tồn tại bền vững khi phần đế của nó đang bị bóp nghẹt?

Nếu bạn là một người hâm mộ bóng đá, hãy thử nhìn lại giải đấu địa phương của bạn. Học viện trẻ của thành phố bạn. Những đứa trẻ đang tập bóng trên sân đất. Bao nhiêu trong số đó có cơ hội để trở thành cầu thủ chuyên nghiệp? Và con số đó đang tăng hay giảm?

Tôi đã bước sang tuổi 48. Tôi không còn chạy theo bóng nữa; tôi đứng yên, nhìn bóng lăn và viết. Và điều tôi viết, sau tất cả, là một câu hỏi về việc liệu chúng ta có đang xây dựng một nền thể thao mà ở đó đỉnh cao rực rỡ nhưng phần đế đang dần tan chảy.